ΣΙΝΕΜΑ

“Αυτό θα αρέσει στον μπαμπά μου”: Οι 20 απόλυτες dad movies

Υπάρχει ένα ξεχωριστό είδος σινεμά. Ένα σινεμά περιπέτειας, δράσης, αυταπάρνησης, κουλ χαρακτήρων σε απειλητικές καταστάσεις, συγκινητικό (αλλά όχι σπαραξικάρδιο), συνήθως με τον Tom Hanks. Οι ταινίες για τους μπαμπάδες αυτού του κόσμου.

Dad movies. Όχι ταινίες με πατεράδες, σημαντική σημείωση. Αν και καμιά φορά μπορούν ταινίες με πατεράδες να είναι dad movies.

Είναι ταινίες φτιαγμένες για τους πατεράδες αυτού του κόσμου. Οι ταινίες που, έστω και με έναν ασαφή τρόπο, τις βλέπεις και όσο κι αν αρέσουν σε εσένα (μπορούν να σου αρέσουν αρκετά ή και πάρα πολύ, αλλά πάντα πρέπει οπωσδήποτε να είναι όντως καλές ταινίες) η πρώτη σου σκέψη είναι “ΟΚ, με αυτή την ταινία θα τρελαθεί ο πατέρας μου”.

Είναι ταινίες που όπως όρισε το Ringer, συνήθως βασισμένες σε ιστορικές αλήθειες ή σε αληθινά πρόσωπα, κι ακόμα κι αν είναι εντελώς φανταστική, οφείλει να έχει μια διάσταση μυθολογίας μέσα της που την κάνει σχεδόν ταυτόσημη της Ιστορίας (από τον “Νονό” μέχρι την αυτοαναφορικότητα του “Creed”). Είναι ταινίες όπου άντρες τα βάζουν με κάτι μεγάλο, επικίνδυνο με όπλο τη δύναμη, την αυταπάρνηση, την αίσθηση πως “διάβολε, μπορούμε να τα καταφέρουμε”.

Είναι σημαντικό αυτές οι ταινίες να είναι συγκινητικές αλλά ποτέ μελοδράματα ή κάτι που σε κάνει να διαλύεσαι στο κλάμα. Λίγη τίμια συγκίνηση κάνει όλη τη δουλειά.

Ή μπορεί να είναι απολαυστικές, εμβληματικές περιπέτειες, φτιαγμένες με σαφή, παραδοσιακό (αλλά ποτέ βαρετό!) τρόπο. Συνήθως ο Τομ Χανκς παίζει σε αυτές. Ή ο Ματ Ντέιμον, περιέργως. Αν και προσοχή: Δεν είναι κάθε ταινία του Ματ Ντέιμον dad movie, αλλά κάθε ταινία του Τομ Χανκς είναι dad movie, υποχρεωτικά. (Με μόνη εξαίρεση το “Cloud Atlas”.)

Είναι ταινίες που χαίρεσαι πάντα να τις βλέπεις, που συνήθως θα πετύχεις σε απειροστή επανάληψη στην τηλεόραση επειδή είναι ακραία rewatchable όλες τους- καμία σωστή dad movie δεν είναι τρομερά βαριά ή δυσανάγνωστη ή αληθινά δυσάρεστη. Οι dad movies σε ταξιδεύουν, σε κάνουν να συγκινηθείς κάπως, να νιώσεις μια κάποια αγωνία (αλλά χωρίς να βρεθείς σε τεράστιο ρίσκο), σου μαθαίνουν πράγματα (συνήθως δοσμένα με στωικό τρόπο), σε βάζουν να παρακολουθήσεις καθώς ένα κομμάτι Ιστορίας αναπαράγεται με διασκεδαστικό τρόπο.

Είναι ταινίες τρομερής ικανότητας και μπόλικης ασφάλειας ή έστω σιγουριάς. Στο τέλος, κάτι μάθαμε, κάτι νιώσαμε, κάπου ταξιδέψαμε, και όλα είναι στη θέση τους στον κόσμο.

Να 20 από τις καλύτερες.

***

Η Μεγάλη Απόδραση

Ας ξεκινήσουμε με έναν Στίβ Μακουίν, από τους ηθοποιούς που αυτόματα ανεβάζουν ποσοστιαία την πατεροσύνη μιας ταινίας. Βασισμένο σε βιβλίο του ‘50 πάνω σε αληθινά γεγονότα για μια μαζική απόδραση κρατουμένων ενός στρατόπεδου συγκέντρωσης των Ναζί, το φιλμ του Τζον Στέρτζες φέρνει μαζί ένα άψογο καστ (Ρίτσαρντ Ατένμπορο, Τζέιμς Γκάρνερ, Τσαρλς Μπρόνσον, Ντόναλντ Πλέζανς, Τζέιμς Κόμπερν) σε μια εμψυχωτική περιπέτεια που έγινε κλασικό κομμάτι του αμερικάνικου σινεμά. Η δε σκηνή καταδίωξης και το άλμα απόδρασης με τη μηχανή έγιναν αμέσως εμβληματικές στιγμές.

Ford v Ferrari

H αληθινή ιστορία του κατασκευαστή Κάρολ Σέλμπι και του οδηγού Κεν Μάιλς που μαζί έβαλαν στόχο να χτίσουν ένα τέλειο αυτοκίνητο για λογαριασμό της Ford με το οποίο σκοπεύουν να κερδίσουν τις 24 Ώρες του Λε Μαν ανατρέποντας την επί σειρά ετών κυριαρχία της Ferrari. Ο Κρίστιαν Μπέιλ είναι απολαυστικός στο ρόλο του απαιτητικού, ακοινώνητου Κεν Μάιλς κι ο Ματ Ντέιμον προσφέρει για αντίβαρο μια ήρεμη δύναμη ως Κάρολ Σέλμπι. Οι δυο τους όπως είναι σε αυτή την ταινία, θα αρκούσαν για να την κάνουν dad movie. Αλλά οι ιδέες περί εγωισμού, εμμονής, πίστης σε ένα όραμα πιο αγνό, και εξερεύνησης του πώς δύο τύποι παλιομοδίτικου αντρισμού συνδέονται και συγκρούονται, την μετατρέπουν στην καθοριστική dad movie της φετινής σεζόν.

Η Γέφυρα των Κατασκόπων

Επίσης ακραία πρόσφατη dad movie, με το αχτύπητο combo Τομ Χανκς-Στίβεν Σπίλμπεργκ να το κάνει κάτι σαν πρωταθλητή της κατηγορίας. Βασισμένο σε ιστορικά γεγονότα αλλά παίρνοντας φυσικά αρκετές δημιουργικές ελευθερίες, το φιλμ εξιστορεί την προσπάθεια ενός Καλού Δικηγόρου στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου να διαπραγματευτεί μια ανταλλαγή κρατουμένων που συμπεριλαμβάνει έναν καταδικασμένο κατάσκοπο της KGB τον οποίο είχε προηγουμένως εκπροσωπήσει σε δίκη. Τίμιοι, λιγομίλητοι άντρες που είναι εξαιρετικά καλοί σε αυτό που πρέπει να κάνουν, Τομ Χανκς και (βραβευμένος με Όσκαρ) Μαρκ Ράιλανς σε πατερότατες ερμηνείες, και Σπίλμπεργκ σε απόλυτη φάση “ξέρω πολύ καλά πώς να κάνω τέλειο ακαδημαϊκό σινεμά, επιτρέψτε μου να σας δείξω πώς γίνεται”.

To Κεντρί

Γκανγκστερική περιπέτεια που έχει μεγαλώσει γενιές θεατών, με Ρόμπερτ Ρέντφορντ, Πολ Νιούμαν και Ρόμπερτ Σω σε ένα από τα πιο απολαυστικά καστ των ‘70s. Σπάνια ταινίες με κομπίνες έχουν πιο απολαυστική κατάληξη από ετούτη και ακόμα πιο σπάνια μπορούν να είναι τόσο rewatchable ακόμα κι αν γνωρίζεις επακριβώς τι πρόκειται να συμβεί. Κέρδισε και 7 Όσκαρ ανάμεσα στα οποία Ταινίας και Σκηνοθεσίας.

The Shawshank Redemption

Μια ταινία που έτσι κι αλλιώς ανήκει στo canon των αμερικάνικων ‘90s, ένα φιλμ διάσημο στην Ελλάδα για τον έξτρα λόγο ότι ο ελληνικός του τίτλος ήταν κατά μία έννοια τεράστιο spoiler (ευχαριστούμε τους διανομείς!), και που επί σειρά ετών καθόταν στην κορυφή των αγαπημένων ταινιών ανάμεσα στους χρήστες του Imdb, πολλοί εκ των οποίων, φυσικά, πατεράδες. Η ταινία έχει μπόλικη λυρική ανθρωποκεντρική έμπνευση, έχει Τιμ Ρόμπινς σε mode λύτρωσης και Μόργκαν Φρίμαν να κοιτάζει όσο πολύ δεν ξανακοιτάξει, και μια τεράστια συλλογή κλασικών σκηνών. Από τις κατεξοχήν ταινίες που κάθεσαι να τις χαζέψεις αν τις πετύχεις στην τηλεόραση.

Τα Κανόνια του Ναβαρόνε

Μια από τις πιο κλασικές πολεμικές περιπέτειες όλων των εποχών, με απαστράπτον καστ τους Γκρέγκορι Πεκ, Ντέιβιντ Νίβεν και Άντονι Κουίν (και την Ειρήνη Παπά!), για μια επιχείρηση των Συμμάχων εναντίον των ναζιστικών δυνάμεων με φόντο το Αιγαίο στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η ελληνικότερη των dad movies δίχως αμφιβολία.

Creed

Από τις μοντερνότερες των dad movies, αλλά είναι πολύ καλή γέφυρα γενεών. Ο Σταλόνε, που με όλο τον σεβασμό στον εξαιρετικό Μαρκ Ράιλανς, άξιζε το Όσκαρ, μας κάνει να ρίξουμε τίμιο κλάμα τόσο με την ιστορία του όσο και με τον “I’m still here” μονόλογό του, οι Μάικλ Μπ. Τζόρνταν και Τέσα Τόμσον περνούν τον μύθο του Ρόκι μέσα από μια πιο σύγχρονη οπτική, ο Ράιαν Κούγκλερ είναι μέγας τεχνίτης πίσω από την κάμερα, η ταινία έχει ορμή και μυαλό και καρδιά και πλούσιο παρελθόν από το οποίο αντλεί, και σημερινό βλέμμα, όλα τα έχει γενικά.

La Grande Bellezza

Η εστέτ dad movie της παρέας. Γυρισμένο από τον Πάολο Σορεντίνο που παραλαμβάνοντας το Όσκαρ το αφιέρωσε στον Ντιέγκο Μαραντόνα (η απόλυτη οσκαρική dad κίνηση όλων των εποχών), αφορά την κουλτούρα του τότε και του σήμερα, σε μια Ιταλία στη σκιά των καλλιτεχνικών γιγάντων της. Ωραίο πράγμα.

The Departed

Ίσως ο πατερότερος της σκορσεζικής φιλμογραφίας, έχεις και μαφία έχεις και την πλευρά του νόμου, έχει αυτά τα δύο να μπλέκονται το ένα μες στο άλλο, έχεις ένα τρελό καστ με ΝτιΚάπριο, Ντέιμον, Νίκολσον σε οίστρο ΚΑΙ Μαρκ Γουόλμπεργκ στην στιβαρότερη στιγμή της καριέρας του, έχεις ακραία αναγνωρίσιμες φάτσες τύπου Μάρτιν Σιν και Άλεκ Μπόλντουιν να δίνουν το κάτι παραπάνω για να οδηγηθούν οι πατεράδες σε “έλα ρε παίζει ΚΑΙ ο Μάρτιν Σιν;;;” έκσταση, και έχεις Σκορσέζε να περνάει καταπληκτικά ξαναγράφοντας με επαγγελματισμό και γούστο μια από τις διασημότερες ταινίες του σινεμά του Χονγκ Κονγκ. Τι συζητάμε. Αν αυτή η ταινία παιζόταν σε ένα τοίχο 24 ώρες το 24ωρο πάντα θα υπήρχε κόσμος εκεί μπροστά να χαζεύει.

Catch Me If You Can

Επειδή έχουμε αναφέρει διάφορα αντίστοιχα τριγύρω από αυτή την ταινία θα ήταν εγκληματική παράλειψη να μη βάλουμε κι ετούτη την απολαυστικά διασκεδαστική αληθινή ιστορία καταδίωξης, απάτης και αντισυστημικών ηρώων σε τροχιά αναμόρφωσης. Σπίλμπεργκ, Χανκς, ΝτιΚάπριο- αυτά τα πράγματα γράφονται από μόνα τους.

Για Μια Χούφτα Δολάρια

Νιώθω πως θα ήταν ίσως μηνύσιμο να βγει μια τέτοια λίστα χωρίς να υπάρχει μέσα ένα σπαγγέτι γουέστερν του Σέρτζιο Λεόνε με πρωταγωνιστή τον Κλιντ Ίστγουντ και σε μουσική Ένιο Μορικόνε. Γιατί αυτό; Είναι το ξεκίνημα της τριλογίας, είναι βασισμένο σε σπουδαίο Κουροσάβα, και επιπλέον νιώθω πως ο Τζιάν Μαρία Βολοντέ είναι από τους πλέον dad αγαπημένους ηθοποιούς του Ευρωπαϊκού σινεμά.

Οι Επτά Σαμουράι

Μιλώντας για Κουροσάβα, δεν ξέρω κατά πόσο μπορεί μια 4ωρη γιαπωνέζικη ταινία να είναι ποτέ στα αλήθεια μια 100% dad movie, αλλά αν μπορεί κάποια, είναι αυτή. Τοσίρο Μιφούνε σε στυλιστικό και ερμηνευτικό αποκορύφωμα ηγείται του καστ μιας επικής περιπέτειας για ένα χωριό που ζητά την προστασία επτά αουτσάιντερ σαμουράι στην Ιαπωνία του 16ου αιώνα. Ιστορικό πλαίσιο, αντίσταση κατά του αυταρχισμού, περιθωριακοί ήρωες, και μυθική γκαρνταρόμπα για τον Μιφούνε, πατεράδες, φτιάχτε καφέ και αράχτε, νεράκι θα κυλήσουν οι 4 ώρες.

Interstellar

Η πατεροσύνη του Νόλαν είναι ένα αντικείμενο συζήτησης, νιώθω πως ο Φίντσερ είναι πολύ πιο μελλοντικός dad σκηνοθέτης αν μη τι άλλο επειδή τα έργα του Νόλαν παρουσιάζονται μπλεγμένα με ένα τρόπο που δεν ευνοούν το όλο κλίμα “κάτσε παιδί μου να δούμε ένα ωραίο σινεμά” ζεστασιάς που πρέπει να βγάζει κάθε τίμια dad movie. Όμως το “Interstellar” φτάνει πολύ κοντά. Παρά τις επιστημονικά τραβηγμένες του ιδέες η ίδια η αφήγηση είναι εντελώς γραμμική, ο Μάθιου Μακόναχι δίνει μάλλον την πιo dad-προσβάσιμη ερμηνεία της καριέρας του, το φιλμ αποκαλύπτεται ως ακραία συναισθηματική ιστορία για τη σχέση ενός πατέρα με την κόρη του, και τελοσπάντων κοιτάχτε, ο άνθρωπος τα έβαλε μέχρι και με τους νόμους του χρόνου για να μπορέσει να πει στην κόρη του πόσο την αγαπάει, θα κάτσουμε να κρίνουμε τώρα; Αριστούργημα η ταινία, εγώ λέω περνάει και για dad movie, έστω οριακά.

Bonus: The Martian + Moneyball

Συζητήσιμα και τα δύο αλλά θέλω με αφορμή το “Interstellar” να τα βάλω κι αυτά στο τραπέζι. Το “Martian” στέλνει κι αυτό τον Ματ Ντέιμον στο διάστημα αλλά σε ένα πολύ πιο σαφές και σίγουρα πιο διασκεδαστικό πλαίσιο, ενώ το “Moneyball” επίσης είναι ταινία για τη σχέση πατέρα και κόρης με τεράστια καρδιά και ειλικρίνεια, και με τον Μπραντ Πιτ να δίνει την ξεκάθαρα καλύτερη ερμηνεία της καριέρας του. Κανείς πατέρας δε μπορεί να πει όχι σε όλα αυτά, θεωρώ. Τα κρατάμε και προχωράμε.

O Νονός

Εντάξει, ας πάμε και σε κάτι ακραία κλασικό για να μην πλήξουμε. Αν μια ταινία είναι κατά κοινή παραδοχή το κλασικότερο αμερικάνικο φιλμ του τελευταίου μισού αιώνα, τότε εκ των πραγμάτων δεν γίνεται να ΜΗΝ είναι dad movie. Χρειάζεσαι καθολική αποδοχή και οι dads είναι μεγάλο κομμάτι ψηφοφόρων, όλοι τα ξέρουν αυτά τα πράγματα.

Ένταση

Αντί “Νονού 2” ας πάμε σε αυτό, μια από εκείνες τις κλασικές σύγχρονες περιπέτειες που έχουμε δει όλοι στην τηλεόραση ή σε βιντεοκασέτα από περίπου 82 φορές, την ξέρουμε απέξω, και γενικά δεν το συζητάμε, στην πατεροκοινότητα η συνύπαρξη ΝτεΝίρο και Πατσίνο ήταν το γεγονός του ‘95. Κι αυτό λέει πολλά, γιατί το ‘95 παίζαν πάλι ημιτελικό στο Final Four ο Ολυμπιακός με τον Παναθηναϊκό και στην Ρεάλ έπαιζε ολόκληρος Σαμπόνις.

(Φυσικά μην παρεξηγηθώ: Όλα αυτά είναι όντως συγκλονιστικά, και η “Ένταση” είναι μια τέλεια ταινία από τον αγαπημένο μου σκηνοθέτη. Και ο Σαμπόνις ήταν και θα είναι το θαύμα της φύσης.)

Μνήμες Φόνων

Οι ταινίες του Μπονγκ Τζουν-χο είναι όλες σαφείς, εκπληκτικά κατασκευασμένες σε βαθμό που τίποτα δεν περισσεύει, τίποτα δεν συγχέει, τίποτα δεν κουράζει, είναι πολιτικά προσεκτικές και ευαίσθητες αλλά όχι εμπρηστικές, κι οι ήρωές του είναι πάντοτε κοινωνικά αναγνωρίσιμες και συναισθηματικά κατανοητές φιγούρες. Αν δεν είχε μεγάλο ποσοστό πατεροσύνης μες στο φιλμικό DNA του δεν υπήρχε περίπτωση να καταφέρει να κερδίσει Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας με ένα κορεάτικο φιλμ, τι να λέμε τώρα; Σε κάθε περίπτωση, το “Memories of Murder” (που streamάρει στο Cinobo εδώ και λίγες βδομάδες) είναι η πιο dad από όλες τις movies του. Αληθινή, σκοτεινή ιστορία, στιβαρός πρωταγωνιστής, φοβερή ατμόσφαιρα, και μια ευρύτερη τοποθέτηση για Την Κοινωνία Στην Οποία Ζούμε. Ταινιάρα, σκηνοθετάρα, ναι σε όλα.

Στη Σκιά των Τεσσάρων Γιγάντων

Κατάσκοποι, Κάρι Γκραντ, εμβληματικές σκηνές δράσης, κι ένας άντρας σε ρήξη με το πεπρωμένο του. Τρομερές πρώτες ύλες για πρώτης γραμμής πατεροταινία, και για πολύ κόσμο η αγαπημένη τους από τον Χίτσκοκ.

Ip Man

Και λίγο πολεμικές τέχνες έχει η λίστα, γιατί παντού χρειάζονται, ας μην είμαστε μονόπατοι. Πολεμικές τέχνες όμως με γούστο και την πολύ απαραίτητη δόση αληθινής ιστορίας: Η ταινία με τον Ντόνι Γεν είναι η βιογραφία του θρυλικού grandmaster υπό τον οποίο μαθήτευσε ο Μπρους Λι, με έμφαση στα γεγονότα της ζωής κατά τη διάρκεια του Β’ Σινοϊαπωνικού Πολέμου. Και πλαίσιο εμπόλεμης κατάστασης, και αληθινή ιστορία, και προσγειωμένες στο έδαφος πολεμικές τέχνες, και ένας άντρας κόντρα στη μοίρα. Τελειότητα.

The Traitor

Κλείνουμε με μπόνους μια ταινία που δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμα στις αίθουσες, αλλά όταν το κάνει να ξέρετε ότι έχουμε προειδοποιήσει. Αν μας διαβάζετε και είστε μπαμπάδες, να πάτε να το δείτε. Αν μας διαβάζετε και δεν είστε μπαμπάδες, παρακαλώ όπως ενημερώσατε τους γνωστούς σας μπαμπάδες. Να τι γράφαμε όταν παίχτηκε η ταινία στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης:

Βιογραφικό μαφιόζικο ’80s δράμα του Μάρκο Μπελόκιο για τον Τομάσο Μπουσέτα, το πρώτο αφεντικό της σισιλιάνικης μαφίας που έγινε καταδότης, μπαίνοντας στο στόχαστρο της Κόζα Νόστρα. Και δράση και δικαστικό δράμα, και ανασύσταση εποχής και βουτιά στα ενδότερα του εγκληματικού υποκόσμου μιας ολόκληρης εποχής και περιοχής. Η ταινία του Μπελόκιο δε σπάει κανέναν κανόνα του είδους ούτε καν επιχειρεί να το κάνει, αλλά είναι τόσο στιβαρή και αποτελεσματική στο είδος που υπηρετεί που αποτελεί το πιο σφιχτό και γεμάτο “τρία αστεράκια” της χρονιάς. Καταδικασμένη να γίνει η αγαπημένη dad movie της χρονιάς.

Από τότε τα λέγαμε, αλλά τώρα μετά από όλα τα παραπάνω, ελπίζουμε να είναι πιο σαφές το γιατί.

Μπαμπάδες, χρόνια πολλά. Με το φανταστικό σινεμά που σας αξίζει.