Από το 1985 μέχρι σήμερα, πόσα πιτόγυρα αγοράζεις με τον κατώτατο μισθό;

«Αυτός εδώ ο χορταστικός γύρος στο πιο κεντρικό σημείο της Αθήνας μόνο με τέσσερα ευρώ – είναι τρελό», έγραφε στα social media Φινλανδός τουρίστας στις αρχές του καλοκαιριού, βλέποντας τον λογαριασμό του να γίνεται βάιραλ, αλλά όχι ακριβώς για τον λόγο που περίμενε. Το «απόλαυσε τον γύρο, αλλά μην περιμένεις να σε ευχαριστούμε κιόλας», ήταν ίσως το πιο ευγενικό σχόλιο που δέχθηκε για απάντηση.

Εμείς δεν τον παρεξηγούμε. Είναι οριακά αδύνατο για κάποιον εκτός χώρας (πόσο μάλλον, εκτός Βαλκανίων) να κατανοήσει τη βαθιά αξία του πιτόγυρου στη σύγχρονη ελληνική κουλτούρα. Δεν είναι απλώς ένα street food. Είναι μια τετραπέρατη πατέντα που επιβεβαιώνει το ελληνικό δαιμόνιο (κατοχυρωμένη, μάλιστα).

Ένα πλήρες γεύμα που τυλίγεται στοργικά γύρω από μια πίτα, μοσχοβολώντας τζατζίκι, λάδι και χοληστερίνη. Η πιο εύκολη και ταυτόχρονα ακραία απολαυστική λύση ακόμη και για τις πιο δύσκολες ώρες, όπως όταν έφτανε το τέλος του μήνα και τα πορτοφόλια είχαν αδειάσει.

EUROKINISSI / ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ

Ωραίες εποχές, ε;

Πώς να εξηγήσεις σε έναν Βορειοευρωπαίο ότι το πιτόγυρο, πέρα από φαγητό, υπήρξε ουσιαστικά καταφύγιο για ολόκληρες γενιές.

Ότι τα σουβλατζίδικα είχαν κάποτε τα δικά τους ξεχωριστά μυστικά στην τέχνη του πιτόγυρου (λέξη που από μόνη της είναι τέχνη, παρεμπιπτόντως) και ότι η σημερινή τιμή του πιτόγυρου, που στα μάτια του φαντάζει εξωφρενικά προσιτή, είναι εντελώς απαράδεκτη και ληστρική στα δικά μας.

Άλλωστε, δεν είναι λίγα τα ρεπορτάζ που καταγράφουν κατά καιρούς τις ανατιμήσεις στο «εθνικό street food», αντιμετωπίζοντας τελικά το τυλιχτό σαν έναν άτυπο οικονομικό δείκτη της χώρας.

Σαν κερασάκι στην τούρτα, εμφανίστηκε μια νέα πλατφόρμα που πάει ένα βήμα παρακάτω την οικονομική ανάλυση επί των πιτόγυρων.

Gyronomics: Ο Δείκτης του Πιτόγυρου

Το Gyronomics, όπως είναι το όνομα της νέας πλατφόρμας, αποτελεί ουσιαστικά την ελληνική εκδοχή του «δείκτη Big Mac».

Στόχος του δημιουργού ήταν να αποτυπώσει την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών μέσα από την τιμή των πιτόγυρων σε βάθος χρόνου. Όχι «μπακαλίστικα» και στο περίπου, αλλά με μαθηματικούς τύπους, οικονομικά δεδομένα και επιστημονική μεθοδολογία.

Παρατηρώντας τις λεπτομέρειες του πρότζεκτ, βλέπουμε ότι οι τιμές διαχωρίζονται ανάμεσα σε τεκμηριωμένες (από επίσημες πηγές του κράτους) και σε εκείνες που προκύπτουν μέσω «αναγωγής Δείκτη Τιμών Καταναλωτή» (όπου η πλατφόρμα παίρνει την πλησιέστερη τεκμηριωμένη τιμή και υπολογίζει την ενδιάμεση τιμή χρησιμοποιώντας τον πληθωρισμό). Μάλιστα, στο τέλος της σελίδας υπάρχει φόρμα υποβολής τιμών, μέσω της οποίας οι χρήστες μπορούν να συνεισφέρουν με δικά τους στοιχεία ανά έτος και περιοχή.

Πάμε τώρα στο διά ταύτα: πόσα πιτόγυρα αγοράζεις σήμερα με τον κατώτατο μισθό και πόσα αγόραζες παλιά;

1985: 482 πιτόγυρα, με το σουβλάκι να κοστίζει 60 δραχμές.
1998: 597 πιτόγυρα, με το σουβλάκι να κοστίζει 200 δραχμές. Αυτή είναι η χρονιά κατά την οποία η αγοραστική δύναμη σε «πιτόγυρα» φτάνει στο υψηλότερο σημείο.
2002: 528 πιτόγυρα, με το σουβλάκι να κοστίζει 0,78 ευρώ (ακούς, Φινλανδέ;). Είναι η πρώτη χρονιά μετάβασης στο νέο νόμισμα του ευρώ, χωρίς να είναι εμφανείς ακόμη οι συνέπειες στον πληθωρισμό.
2010: 450 πιτόγυρα, με το σουβλάκι να κοστίζει 1,38 ευρώ. Η τελευταία χρονιά πριν από την Κρίση.
2012: 316 πιτόγυρα, με το σουβλάκι να κοστίζει 1,56 ευρώ, ενώ ο μισθός υποχωρεί.
2018: 256 πιτόγυρα, με το σουβλάκι να κοστίζει 1,92 ευρώ. Έπειτα από χρόνια λιτότητας και συρρίκνωσης των εισοδημάτων, ο δείκτης έχει υποχωρήσει σχεδόν στο μισό σε σχέση με τα χρόνια της δραχμής.
2022: 192 πιτόγυρα, με το σουβλάκι να κοστίζει 3,20 ευρώ. Το κύμα ακρίβειας της post-Covid εποχής αποτυπώνεται και στο σουβλάκι.
2025: 161 πιτόγυρα, με το σουβλάκι να κοστίζει 4,70 ευρώ. Η χαμηλότερη επίδοση της σειράς. Ελλάδα 2.0.

Η σειρά του Gyronomics σταματά στο 2026, δίνοντας μια εκτίμηση για τη μέση τιμή πιτόγυρου με την οποία θα κλείσει το έτος: εφαρμόζοντας πληθωρισμό 2,4% στην περσινή μέση τιμή, παρουσιάζει τη νέα μέση τιμή στα 4,81 ευρώ.

Αυτό θα πει ανάπτυξη.

ΣΧΕΤΙΚΟ ΘΕΜΑ