Τα εστιατόρια ανήκουν στον αναλογικό κόσμο, όχι στο ΑΙ
Η γαστρονομία, που βασίζεται σε τεράστιο βαθμό στον πρωτογενή τομέα και τη χειρωνακτική εργασία, ανήκει ακόμα στον αναλογικό κόσμο.
- 4 ΑΥΓ 2026
Σε μια εποχή όπου οι εικόνες που δημιουργούνται από την τεχνητή νοημοσύνη κατακλύζουν το διαδίκτυο, ο κόσμος των εστιατορίων είναι ένας από αυτούς που μπορεί να αντισταθεί. Πρόσφατα, έπεσα πάνω σε μια ανάρτηση του περιοδικού Pipette: στο συνεχόμενο καρουζέλ φωτογραφιών από αμπελώνες, κρασιά, ανθρώπους και τραπέζια, έχει προσθέσει λεζάντες του τύπου «τι στο καλό είναι το chat gpt» ή «τι στο καλό είναι το crypto». Στον δικό τους κόσμο, τίποτα από αυτά δεν μετράει · η χειρωνακτική δουλειά δεν μπορεί να αντικασταθεί.
Κάτι αντίστοιχο επισημαίνουν και οι φουρνάρηδες φίλοι που μοιράζονται στιγμιότυπα από τις προετοιμασίες τους. Ζυμώνουν, ζυγίζουν, κόβουν ζυμάρια και άλλα τέτοια. Το ίδιο και οι μάγειρες, που δημοσιεύουν φωτογραφίες τραβηγμένες από τους ίδιους, χωρίς επαγγελματικό φωτισμό, δείχνοντας το πιάτο όπως ακριβώς βγαίνει από το πάσο. Άλλοι επιλέγουν να μοιραστούν στιγμές από την προετοιμασία της σάλας: κάποιον να στρώνει προσεκτικά τα τραπεζομάντηλα, να αλλάζει τα λουλούδια στα βάζα, να ανάβει τα κεριά ή να γράφει με το χέρι το καθημερινό μενού πριν ανοίξουν οι πόρτες.
Η γαστρονομία, που βασίζεται σε τεράστιο βαθμό στον πρωτογενή τομέα και τη χειρωνακτική εργασία, ανήκει ακόμα στον αναλογικό κόσμο. Οι εικόνες που παράγονται από AI είναι πλέον εύκολο να αναγνωριστούν κι αν εντυπωσιάζουν με την πρώτη ματιά, τελικά δεν αφήνουν κάποιο συναίσθημα.
Γύρω από αυτή την κόπωση από την τεχνητή νοημοσύνη διαμορφώνεται πλέον και μια ευρύτερη πολιτισμική τάση. Στα κοινωνικά δίκτυα πολλοί δηλώνουν ότι προτιμούν μια αφίσα σχεδιασμένη πρόχειρα με έναν μαρκαδόρο πάνω σε χαρτί παρά ένα άψογο φυλλάδιο που δημιουργήθηκε από AI. Η συγγραφέας Kathryn Jezer-Morton περιέγραψε αυτή τη στροφή με τον όρο “frictionmaxxing”: την επιλογή διαδικασιών που απαιτούν χρόνο, κόπο και ανθρώπινη συμμετοχή, αντί για την εύκολη αυτοματοποίηση. Δεν είναι ζήτημα νοσταλγίας αλλά μια υπενθύμιση για την αξία της προσπάθειας.
Δημιουργοί όπως ο φωτογράφος Szilveszter Makó επενδύουν σε φυσικά σκηνικά, πραγματικά αντικείμενα και φυσικό φως αντί για ψηφιακές συνθέσεις, ενώ περιοδικά όπως το Bon Appétit χρησιμοποιούν τεχνικές όπως χειροποίητες χαρτοκοπτικές και stop-motion animation, δίνοντας έμφαση στην υλικότητα και στην εμφανή ανθρώπινη εργασία.
Όπως επισημαίνει η Bettina Makalintal στο Eater, υπάρχουν εστιατόρια που επιλέγουν να επικοινωνούν με χειρόγραφα σημειώματα, πρόχειρα κομμένα γράμματα, φωτογραφίες τραβηγμένες με κινητό και καθημερινά μενού γραμμένα με μαρκαδόρο. Η εν λόγω επικοινωνία δεν υποδηλώνει κάποια έλλειψη επαγγελματισμού, αλλά δηλώνει ότι πίσω από την επιχείρηση βρίσκονται πραγματικοί άνθρωποι που δημιουργούν με τα χέρια τους, όπως ακριβώς ετοιμάζουν και το φαγητό που σερβίρουν.
Το ίδιο ισχύει και για πολλά μικρά ανεξάρτητα εστιατόρια και αρτοποιεία που επιλέγουν να δείχνουν την καθημερινότητά τους αντί για μια αποστειρωμένη εικόνα τελειότητας. Το βίντεο με τον φούρναρη που ζυμώνει, η φωτογραφία του σεφ που δοκιμάζει τη σάλτσα, ο άνθρωπος που ισιώνει τα τραπεζομάντηλα πριν φτάσουν οι πρώτοι πελάτες ή το χειρόγραφο μενού που αλλάζει κάθε μέρα, γίνονται πλέον στοιχεία της ταυτότητας ενός χώρου. Αφηγούνται μια διαδικασία.
Όσο πιο εύκολο γίνεται να δημιουργηθεί μια τέλεια εικόνα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτούν όλες εκείνες που μαρτυρούν την ανθρώπινη παρουσία. Σε έναν κλάδο όπως η εστίαση που οι δυσκολίες είναι πολλές, η χρήση της ΤΝ μοιάζει σαν μια απλή λύση. Από την άλλη, σκέφτομαι, τι νόημα έχει κάτι εντελώς ψεύτικο όταν αυτό που θέλει κανείς να προωθήσει είναι το αληθινό φαγητό και τα συναισθήματα που σου δημιουργεί. Αυτά τα δύο δεν πάνε μαζί.
Πατήστε το Play στο νέο podcast του OneMan Καρτούλα ή Μετρητά:
Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.