Γιατί πρέπει να φυλάξεις τα χριστουγεννιάτικα μπαχαρικά

Οι μυρωδιές της κανέλας, του μοσχοκάρυδου και του γαρίφαλου έχουν διαφορετικές χρήσεις σε όλο τον κόσμο. Όταν όμως το άρωμά τους απλώνεται στην κουζίνα, σημαίνει ότι είναι Χριστούγεννα.

Ζεστό κρασί με μπαχαρικά, μπισκότα gingerbread, pumpkin spice latte είναι μερικά από όσα απολαμβάνουμε στις γιορτές. Κι όμως, ενώ στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική τα συγκεκριμένα μπαχαρικά περιορίστηκαν παραδοσιακά στη χριστουγεννιάτικη μαγειρική, στην Ασία η ιστορία τους είναι πολύ διαφορετική, καθώς εκεί αποτελούν εδώ και αιώνες φάρμακο.

Η κανέλα, το μοσχοκάρυδο και το γαρίφαλο ανήκουν σε μια κατηγορία τροφίμων που η σύγχρονη επιστήμη ονομάζει “nutraceuticals” (Διατροφοδραστικά) – έναν όρο που περιγράφει τρόφιμα τόσο πλούσια σε ευεργετικές ενώσεις, ώστε η δράση τους προσομοιάζει εκείνη φαρμακευτικών σκευασμάτων.

Πλήθος μελετών έχει εξετάσει το «κοκτέιλ» αντιοξειδωτικών και θρεπτικών συστατικών που περιέχουν αυτά τα μπαχαρικά και έχει δείξει ότι προσφέρουν ισχυρή προστασία απέναντι σε παθογόνους μικροοργανισμούς, χάρη στις αντιβακτηριακές, αντιϊικές και αντιμυκητιακές τους ιδιότητες.

Ο όρος «αντιοξειδωτικά», που συναντάς συχνά, αναφέρεται σε μόρια που δωρίζουν ένα ελεύθερο ηλεκτρόνιο σε ασταθείς ενώσεις που παράγονται καθώς τα δισεκατομμύρια μιτοχόνδρια του σώματός μας παράγουν ενέργεια. Αυτές οι ενώσεις, γνωστές ως ελεύθερες ρίζες ή δραστικά είδη οξυγόνου, αποτελούν έναν από τους βασικούς μηχανισμούς γήρανσης και πολλών ασθενειών – ένα φαινόμενο που ονομάζεται οξειδωτικό στρες.

Δεν είναι όμως όλα τα αντιοξειδωτικά ίδιας ισχύος. Η δράση τους μπορεί να διαφέρει αρκετά: ένα πορτοκάλι, για παράδειγμα, ωχριά μπροστά στην αντιοξειδωτική δύναμη του σκόρδου ή των μπαχαρικών.

Για να αποτυπώσουν αυτή τη διαφορά, επιστήμονες του National Institute on Aging (NIH) ανέπτυξαν μια κλίμακα μέτρησης της αντιοξειδωτικής ισχύος των τροφίμων, γνωστή ως ORAC Values.

Αν ρίξει κανείς μια ματιά στη λίστα με τις υψηλότερες τιμές, θα παρατηρήσει κάτι εντυπωσιακό: Το αλεσμένο γαρίφαλο καταλαμβάνει την 8η θέση παγκοσμίως – και είναι ένα από τα ελάχιστα υλικά του top 10 που αναγνωρίζει κανείς εύκολα. Η κανέλα βρίσκεται στη 16η θέση και το μοσχοκάρυδο στην 34η.

Με ORAC value που αγγίζει τις 290.000 μονάδες, το γαρίφαλο είναι 10 φορές ισχυρότερο από τα cranberries, σχεδόν 19 φορές πιο δυνατό από τα σμέουρα και περίπου 30 φορές πιο ισχυρό από ένα πορτοκάλι.

Δεν είναι τυχαίο ότι κάποτε η επιστημονική κοινότητα πίστευε πως το οξειδωτικό στρες ήταν ο βασικός λόγος που γερνάμε. Αυτό από μόνο του υπογραμμίζει πόσο κρίσιμη είναι η ένταξη ισχυρών αντιοξειδωτικών στη διατροφή. Σε βιβλιογραφική ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε από το Osher Center for Integrative Medicine του Vanderbilt, τα μπαχαρικά αναγνωρίστηκαν ως λειτουργικά «φάρμακα».

Υλικά όπως το σκόρδο ή ο κουρκουμάς δεν είναι πάντα δημοφιλή σε όλους. Εκεί ακριβώς έρχονται να καλύψουν το κενό τα «χριστουγεννιάτικα» μπαχαρικά: η κανέλα, το μοσχοκάρυδο και το γαρίφαλο είναι ευρέως αγαπητά για το άρωμά τους και τη ζεστασιά που προσφέρουν, γεγονός που τα καθιστά πιο εύκολη επιλογή για όσους δεν συνηθίζουν να μαγειρεύουν με βότανα και μπαχαρικά.

Η κανέλα, για παράδειγμα, μειώνει την απότομη αύξηση του σακχάρου στο αίμα μετά το φαγητό. Τα πτητικά έλαιά της παρουσιάζουν αντιβακτηριακή και αντιμυκητιακή δράση και έχει φανεί ότι μπορούν να βοηθήσουν άτομα με διαβήτη τύπου 2, προκαλώντας μείωση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c) κατά 0,83%. Δεν είναι τυχαίο ότι αποτελεί βασικό συστατικό του chai tea – ενός ιδανικού ροφήματος μετά το φαγητό. Ταιριάζει επίσης εξαιρετικά σε γιαούρτι, γλυκοπατάτες, κολοκύθα και σπιτικό ψωμί.

Το γαρίφαλο, από την άλλη, είναι θεμέλιο της αγιουρβεδικής ιατρικής στην Ινδία. Ακόμη και ελάχιστη ποσότητα των αιθέριων ελαίων του έχει αποδειχθεί ότι μπορεί να καταστρέψει το βακτήριο της φυματίωσης.

Τα έλαιά του μελετώνται για πιθανές ομοιότητες με την παρακεταμόλη, καθώς φαίνεται να μειώνουν τη φλεγμονή. Με ελάχιστες εξαιρέσεις – όπως το σουμάκ, δημοφιλές στην τουρκική κουζίνα – θεωρείται το ισχυρότερο εδώδιμο αντιοξειδωτικό που γνωρίζουμε.

Το μοσχοκάρυδο, τέλος, έχει επίσης ερευνηθεί εκτενώς για τις θεραπευτικές του ιδιότητες. Το αιθέριο έλαιό του έχει αποδειχθεί αποτελεσματικό ενάντια σε παθογόνα βακτήρια όπως ο Staphylococcus aureus, ο Staphylococcus epidermidis, αλλά και σε gram-αρνητικά βακτήρια όπως η Shigella dysenteriae και η Salmonella typhi. Ιστορικά, έχει χρησιμοποιηθεί σε θεραπείες για ρευματισμούς, ισχιαλγία, ελονοσία, δυσεντερία και ναυτία.

Τελικά, τα μπαχαρικά που έχουμε συνδέσει με τις γιορτές δεν φέρνουν απλώς ζεστασιά, αλλά είναι άκρως θεραπευτικά για τον οργανισμό.

Ακολουθήστε το OneMan στο Google News και μάθετε τις σημαντικότερες ειδήσεις.